Het spook van de zwarte en witte woede

Hoe moeten we de opstootjes na de vredevolle BLM manifestatie vorige week zondag in Brussel kaderen? Politoloog Cas Mudde maant ons aan in een interview voor Knack om het woord “rassenrellen” niet meer te gebruiken.1 Het merendeel van de BLM manifestanten zou immers vredevol protesteren.

Toch is het wrang om de protesten slechts voorwaardelijk te steunen en de opstootjes als een doorgeslagen maar geïsoleerd element te bekijken. Eerder dan dat zouden we, met Zizek, de rellen kunnen begrijpen als een terugkeer van wat verdrongen wordt door de valse binaire keuze tussen het ondergaan van racisme enerzijds of een engagement in het steeds complexer wordend theater van politieke correctheid anderzijds.2 Het restproduct van die staartdeling creëert de zogezegd irrationele brandhaartjes achteraf als “symptomatisch exces”. Zogezegd, want het is misschien geen toeval dat het de vitrines van luxe kledingwinkels en juweliers waren die eraan moesten geloven: het venster dat de (objecten van) de elite afscheidt van het overgrote deel van de bevolking. Rassenrellen zijn klassenrellen. Het is inderdaad nogal betuttelend om te veronderstellen dat de aanklagers van structureel racisme zich zonder meer zouden neerleggen bij het eindeloze toevoegen van nieuwe en complexere regels en subregels in ons taalgebruik en symbolisch kader. Eerder zijn er werkelijke (sociaal-economische) maatregelen nodig die verder gaan dan een steeds fijnzinniger wordend bolwerk van verdringing.

Op analoge wijze heeft ook het zorgpersoneel geen boodschap meer aan applaus van bovenaf terwijl er in werkelijkheid niets verandert in de structurele onderfinanciering van de zorg. De liberale trukendoos is infantiliserend en ontoereikend. De precaire toestand van de Belgische zorgvoorzieningen was al langer de oorzaak van protest bij gezondheidswerkers. De “witte woede” stond al geruime tijd voor de coronacrisis op straat. Tevergeefs.

Wat hebben de witte en de zwarte woede gemeen? Symbolische investering in zaken als de zwarte pietendiscussie, het beeldendebat of het ritueel applaus tijdens de lock-down, schuift de actuele sociaal-economische knelpunten naar de achtergrond. Wie heeft het immers over een economisch relancebeleid dat probleemwijken opkrikt waar het moeilijk vertoeven is voor zowel de politie als voor de plaatselijke bevolking? Wie spreekt er over de gevolgen van cynische gentrificatie? Zei daar iemand iets over de wachtlijsten van 10 jaar voor sociale huisvesting? Waar blijft die herfinanciering van onze ziekenhuizen en hun personeel? Iemand? Is het privatiseren van de zorg wel een goed idee?

Het is belangrijk dat cultureel-historische erfenissen permanent geëvalueerd worden. Natuurlijk kan het niet dat één van de grootste massamoordenaars van de geschiedenis vereerd wordt in standbeelden her en der. Leopold II standbeelden moeten worden weggehaald en vervangen door wie ere toekomt en dit op doordachte wijze. Wanneer we daarnaast de economische dynamiek achter structureel racisme op tafel leggen, dan wordt het topic echter al snel iets te warm voor het publieke debat.

Ligt dat vergeten van de economische actualiteit aan een gevoel van machteloosheid of zit er toch opportunisme en gemakzucht in het spel?

Er zijn immers mogelijkheden. Door de Europese Commissie wordt vandaag een herstelfonds voorzien van 750 miljard euro voor economische heropbouw. Dat is een investering van ongekende proporties. Het valt echter nog te bezien hoe dit collectief kapitaal verdeeld zal worden. Zal deze kapitaalinjectie met de vooruitgang van de werkende klasse gepaard gaan of zal ze vooral naar woekerwinsten voor aandeelhouders gaan? Er moeten stevige voorwaarden gekoppeld worden aan het gebruik van collectief geld. Door protest vandaag kan druk ontstaan op de manier waarop dit economisch herstelfonds wordt geïnvesteerd. Laten we daarnaast ook eerlijke progressieve belastingen en taxen op belachelijk grote vermogens niet uit het oog verliezen, waar meer en meer draagvlak voor ontstaat.

De zwarte en witte woede zouden kunnen profiteren van dit momentum. Het zou zonde zijn deze kans te verspelen. Ja, wat de publieke gezondheid op korte termijn betreft is het nu niet het moment om op straat te komen, maar politiek gezien zal deze kans zich geen twee keer voordoen.

  1.  https://www.knack.be/nieuws/wereld/politoloog-cas-mudde-dit-protest-komt-donald-trump-goed-uit/article-longread-1607901.html 
  2. https://www.independent.co.uk/independentpremium/voices/george-floyd-protests-racism-culture-wars-us-politics-hard-right-liberal-left-a9556401.html?fbclid=IwAR2LQ0bOgh6BoPDCfLD2bbL-1gMtLbzbdcJj0cERqVy4i0ZIfNd6Ha5Bepc

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *